راهنمای انتقال به استانداردهای ISO 9001:2026 و ISO 14001:2026
آنچه باید درباره ویرایش‌های جدید بدانید:
ویرایش‌های جدید استانداردهای ISO 9001:2026(سیستم‌های مدیریت کیفیت (و ISO 14001:2026 (سیستم‌های مدیریت زیست‌محیطی) منتشر شده‌اند.
هر دو استاندارد بر پایه چارچوب‌های تثبیت‌شده سیستم‌های مدیریت تدوین شده‌اند و در عین حال، الزامات به‌روزشده، شفاف‌سازی‌ها و تغییراتی را ارائه می‌کنند که هدف از آن‌ها افزایش تناسب، سهولت استفاده و هماهنگی استانداردها با شیوه فعالیت سازمان‌ها در دنیای امروز است.
برای سازمان‌هایی که در حال حاضر گواهینامه ISO 9001:2015 یا ISO 14001:2015 را دارند، انتقال به ویرایش‌های جدید فرصتی فراهم می‌کند تا سیستم‌های مدیریت موجود خود را بازبینی کنند، الزامات بازنگری‌شده را بشناسند و پیش از پایان مهلت انتقال تعیین‌شده، تغییرات لازم را اعمال کنند.
خلاصه مطلب
انتقال به ویرایش‌های جدید صرفاً به معنای تغییر شماره استاندارد درج‌شده روی گواهینامه نیست، بلکه مستلزم بررسی و اعمال تغییرات لازم در سیستم مدیریت سازمان است.
سازمان‌ها باید اقدامات زیر را انجام دهند:
- تغییرات اعمال‌شده در ویرایش جدید استاندارد را بشناسند.
- سیستم مدیریت موجود خود را با الزامات بازنگری‌شده مقایسه و بررسی کنند.
- شکاف‌ها و زمینه‌های نیازمند تغییر را شناسایی کنند.
- در صورت لزوم، فرایندها و اطلاعات مدون را به‌روزرسانی کنند.
- اطمینان حاصل کنند که کارکنان مرتبط، تغییرات را درک کرده‌اند.
- تغییرات موردنیاز را اجرا و اثربخشی آن‌ها را ارزیابی کنند.
- برنامه انتقال را با نهاد صدور گواهینامه خود هماهنگ کنند.
هدف این است که ضمن برآورده‌سازی الزامات استاندارد بازنگری‌شده، اثربخشی سیستم مدیریت نیز حفظ شود.
درISO 9001:2026 چه تغییراتی اعمال شده است؟
ISO 9001:2026 ویرایش جدید استاندارد بین‌المللی شناخته‌شده برای سیستم‌های مدیریت کیفیت است. این ویرایش در سپتامبر ۲۰۲۶ منتشر شده و ضمن حفظ چارچوب موجود استاندارد ISO 9001، به‌روزرسانی‌های هدفمندی را با هدف افزایش شفافیت، سهولت استفاده و تناسب استاندارد ارائه می‌کند.
در ویرایش بازنگری‌شده، بر حوزه‌های زیر تأکید بیشتری شده است:
محیط کسب و کار (بافت) سازمان
تغییرات جزئی با هدف افزایش شفافیت اعمال شده‌اند. ملاحظات مربوط به تغییرات اقلیمی نیز که در اصلاحیه‌های قبلی مطرح شده بودند، همچنان حفظ شده‌اند.
رهبری و فرهنگ کیفیت
در استاندارد بازنگری‌شده، تأکید بیشتری بر رهبری، فرهنگ کیفیت سازمانی و رفتار اخلاقی شده است.
سازمان‌ها باید بررسی کنند که رهبری چگونه تعهد خود به کیفیت را نشان می‌دهد و فرهنگ کیفیت چگونه در سراسر سازمان ایجاد و حفظ می‌شود.
ریسک‌ها و فرصت‌ها
رویکرد مربوط به ریسک‌ها و فرصت‌ها شفاف‌تر شده و ساختار آن مورد بازنگری قرار گرفته است.
سازمان‌ها باید نحوه شناسایی، ارزیابی و رسیدگی به ریسک‌ها و فرصت‌ها و همچنین چگونگی تأثیر این اقدامات بر اثربخشی سیستم مدیریت کیفیت را بررسی کنند.
طرح‌ریزی و مدیریت تغییرات
الزامات بازنگری‌شده، شفافیت بیشتری درباره طرح‌ریزی، اجرا، پایش و بازنگری تغییرات فراهم می‌کنند.
سازمان‌ها باید بررسی کنند که آیا رویکرد فعلی آن‌ها برای مدیریت تغییرات، همچنان با الزامات بازنگری‌شده اثربخش است یا خیر.
پشتیبانی
الزامات جدید آگاهی شامل درک فرهنگ کیفیت و رفتار اخلاقی هستند.
بازنگری مدیریت
الزامات مربوط به بازنگری مدیریت مورد بازنگری قرار گرفته‌اند. از جمله، ملاحظات بیشتری درباره تغییرات مرتبط با طرف‌های ذی‌نفع مربوطه در نظر گرفته شده است.
اطلاعات مدون
در ویرایش جدید، درباره در دسترس بودن و مدیریت اطلاعات مدون شفاف‌سازی‌هایی صورت گرفته است.
هماهنگی با سایر استانداردهای سیستم‌های مدیریت ISO
استاندارد بازنگری‌شده، هماهنگی خود را با چارچوب مشترک سیستم‌های مدیریت حفظ کرده و از سازمان‌هایی که سیستم‌های مدیریت یکپارچه دارند، پشتیبانی می‌کند.
در ISO 14001:2026 چه تغییراتی اعمال شده است؟
ISO 14001:2026 ویرایش جدید استاندارد بین‌المللی سیستم‌های مدیریت زیست‌محیطی است. این ویرایش در آوریل ۲۰۲۶ منتشر شده است.
ویرایش بازنگری‌شده استاندارد ISO 14001 شامل به‌روزرسانی‌ها و شفاف‌سازی‌هایی در حوزه‌های زیر است:
محیط کسب و کار (بافت) سازمان
استاندارد بازنگری‌شده، شفافیت بیشتری درباره بافت سازمان و ارتباط آن با سیستم مدیریت زیست‌محیطی فراهم می‌کند.
ریسک‌ها و فرصت‌ها
ارتباط میان ریسک‌ها و فرصت‌ها با سیستم مدیریت زیست‌محیطی بیشتر شفاف‌سازی شده است.
سازمان‌ها باید نحوه شناسایی و رسیدگی به ریسک‌ها و فرصت‌های زیست‌محیطی را در چارچوب سیستم مدیریت خود بررسی کنند.
نگرش چرخه عمر
در ویرایش جدید، درباره در نظر گرفتن نگرش چرخه عمر شفاف‌سازی بیشتری صورت گرفته است.
سازمان‌ها باید بررسی کنند که ملاحظات زیست‌محیطی مرتبط چگونه در فعالیت‌ها، محصولات و خدمات آن‌ها در نظر گرفته می‌شوند.
طرح‌ریزی تغییرات
الزامات بازنگری‌شده، توجه بیشتری به طرح‌ریزی تغییرات در سیستم مدیریت زیست‌محیطی دارند.
بازنگری مدیریت
الزامات و شفاف‌سازی‌های بیشتری در فرایند بازنگری مدیریت ارائه شده‌اند.
یکپارچه‌سازی با فرایندهای کسب‌وکار
در ویرایش جدید، ارتباط میان مدیریت زیست‌محیطی، راهبرد سازمان و فرایندهای کسب‌وکار با وضوح بیشتری بیان شده است.
جدول زمانی انتقال
آگاهی از مهلت‌های انتقال اهمیت زیادی دارد تا سازمان‌ها زمان کافی برای بررسی، به‌روزرسانی و اجرای تغییرات موردنیاز در اختیار داشته باشند.
ISO 9001:2026
| الزامات ATC International | فعالیت |
| سپتامبر 2026 | انتشار استاندارد ISO 9001:2026 |
| فقط تا 30 مارس 2028 مجاز است. | صدور گواهینامه جدید/اولیه بر اساس ISO 9001:2015 |
| از 31 مارس 2028 الزامی است. | صدور گواهینامه جدید/اولیه بر اساس ISO 9001:2026 |
| باید تا 30 سپتامبر 2029 تکمیل شود | انتقال سازمان‌های دارای گواهینامه فعلی |
| 30 سپتامبر 2029 | آخرین مهلت اعتبار گواهینامه‌های صادرشده بر اساس ISO 9001:2015 تحت اعتباردهی |
سازمان‌هایی که در حال حاضر دارای گواهینامه ISO 9001:2015 هستند، باید فرایند انتقال خود را پیش از این تاریخ تکمیل کنند.
| الزامات ATC International | فعالیت |
| آپریل 2026 | انتشار استاندارد ISO 14001:2026 |
| فقط تا 30 اکتبر 2027 مجاز است. | صدور گواهینامه جدید/اولیه بر اساس ISO 9001:2015 |
| از 31 اکتبر 2027 الزامی است. | صدور گواهینامه جدید/اولیه بر اساس ISO 9001:2026 |
| باید تا 30 آپریل 2029 تکمیل شود | انتقال سازمان‌های دارای گواهینامه فعلی |
| 30 آپریل 2029 | آخرین مهلت اعتبار گواهینامه‌های صادرشده بر اساس ISO 9001:2015 تحت اعتباردهی |
بر طبق ترتیبات انتقالِ «ATC International»، صدور گواهینامه جدید و اولیه ISO 14001 باید از تاریخ ۳۱ اکتبر ۲۰۲۷ بر اساس استاندارد ISO 14001:2026 انجام شود.
نحوه آمادگی برای انتقال به استانداردهای جدید
۱. شناخت تغییرات
ابتدا ویرایش جدید استاندارد را بررسی کنید و الزاماتی را که تغییر کرده‌اند یا درباره آن‌ها شفاف‌سازی شده است، شناسایی کنید.
بررسی کنید که الزامات بازنگری‌شده چه ارتباطی با فرایندها و سیستم مدیریت فعلی سازمان شما دارند.
۲. انجام تحلیل شکاف
بین سیستم مدیریت فعلی سازمان و الزامات قابل‌اعمال در ویرایش جدید استاندارد، تحلیل شکاف انجام دهید.
این ارزیابی باید موارد زیر را مشخص کند:
- الزاماتی که در حال حاضر به‌طور مناسب برآورده شده‌اند.
- الزاماتی که نیاز به اصلاح دارند.
- الزامات جدید یا شفاف‌سازی‌شده‌ای که مستلزم اقدام هستند.
- فرایندها یا اطلاعات مدونی که ممکن است نیاز به به‌روزرسانی داشته باشند.
یافته‌ها باید مشخص باشند و با شواهد عینی پشتیبانی شوند.
۳. به‌روزرسانی سیستم مدیریت
بر اساس نتایج تحلیل شکاف، تغییرات موردنیاز را تعیین کنید.
این تغییرات ممکن است شامل به‌روزرسانی موارد زیر باشند:
- فرایندها و روش‌های اجرایی
- خط‌مشی‌ها و اهداف
- سازوکارهای مدیریت ریسک‌ها و فرصت‌ها
- جنبه‌های زیست‌محیطی و کنترل‌های مرتبط با آن‌ها
- اطلاعات مدون
- سازوکارهای پایش و اندازه‌گیری
- ورودی‌ها و خروجی‌های بازنگری مدیریت
- نقش‌ها و مسئولیت‌ها
تغییرات باید اجرا شوند و اثربخشی آن‌ها مورد ارزیابی قرار گیرد.
۴. اطلاع‌رسانی و آموزش کارکنان
کارکنان مرتبط باید تغییرات اعمال‌شده در ویرایش جدید استاندارد و تأثیر این تغییرات بر مسئولیت‌های خود را درک کنند.
آموزش و آگاهی‌بخشی باید متناسب با فعالیت‌های سازمان و نقش کارکنان دخیل در سیستم مدیریت باشد.
۵. بازنگری در اجرای الزامات
پس از اجرای تغییرات موردنیاز، سازمان‌ها باید اطمینان حاصل کنند که ترتیبات بازنگری‌شده به‌طور اثربخش اجرا شده‌اند.
ممیزی‌های داخلی و بازنگری مدیریت می‌توانند برای ارزیابی این موضوع به کار گرفته شوند که آیا تغییرات به‌طور مؤثر در سیستم مدیریت سازمان ادغام شده‌اند یا خیر.
۶. برنامه‌ریزی برای انتقال
سازمان‌هایی که دارای گواهینامه معتبر هستند، باید از مدت‌ها قبل از فرارسیدن مهلت مربوطه، برنامه انتقال خود را با نهاد صدور گواهینامه هماهنگ کنند.
این کار زمان کافی را برای تکمیل اقدامات لازم در زمینه آماده‌سازی، اجرا و ارزیابی فراهم می‌کند.
در طول فرایند انتقال چه اتفاقی می‌افتد؟
ارزیابی انتقال بر تغییرات قابل‌اعمالی تمرکز دارد که در استاندارد بازنگری‌شده ارائه شده‌اند و همچنین بررسی می‌کند که این الزامات چگونه در سیستم مدیریت سازمان مورد توجه قرار گرفته‌اند.
سازمان باید شواهد عینی مناسب ارائه کند تا اجرای الزامات بازنگری‌شده قابل‌اعمال را اثبات کند.
در این ارزیابی، شرایط خاص هر سازمان و تغییرات مرتبط با سیستم مدیریت آن در نظر گرفته می‌شود.
هدف از فرایند انتقال، اطمینان از توجه اثربخش به الزامات بازنگری‌شده است؛ نه اینکه سازمان‌ها ملزم به ایجاد تغییرات غیرضروری در فرایندهای تثبیت‌شده خود شوند.
برای کسب اطلاعات بیشتر، با نشانی زیر در ارتباط باشید: